Bản đồ toàn cầu về mức độ tiếp xúc PM2.5 theo thành phố năm 2020

Mức PM2.5 trung bình hàng năm của hơn 5.000 thành phố trên toàn cầu được trình bày trong bản đồ tương tác.

info

2020

MỚI

Báo cáo về chất lượng không khí thế giới

Tải xuống PDF

download report icon
Chú giải PM2.5
Đơn vị: µg/m³
Chỉ tiêu của WHO Tốt Trung bình Không lành mạnh cho các nhóm nhạy cảm Không lành mạnh Rất không lành mạnh Nguy hiểm
Expandrectangle shape clicked to open the map in fullscreen

Giữa dịch COVID-19, ô nhiễm không khí vẫn là mối đe dọa sức khỏe từ môi trường cấp bách nhất

Hơn 90% dân số toàn cầu đang phải hít thở không khí ô nhiễm ở mức độ cao gây nguy hiểm1. Do tính chất phổ biến và mức độ nghiêm trọng của nó, ô nhiễm không khí đã trở thành mối nguy hiểm về sức khỏe từ môi trường lớn nhất thế giới, góp phần gây ra khoảng 7 triệu ca tử vong sớm trên toàn cầu mỗi năm (nhiều hơn 3 lần so với số ca tử vong liên quan đến COVID-19).2 Ô nhiễm không khí cũng tạo gánh nặng cho nền kinh tế toàn cầu với hơn 5 nghìn tỷ USD tổn thất về phúc lợi.3

Trong năm 2020, sự lây lan của COVID-19 đã làm dấy lên những lo ngại mới, do việc tiếp xúc với ô nhiễm dạng hạt đã được phát hiện làm tăng khả năng bị tổn thương do virus và các tác động đến sức khỏe của nó. Các báo cáo ban đầu cho thấy tỷ lệ tử vong bởi COVID-19 do tiếp xúc với ô nhiễm không khí dao động từ 7 đến 33%.4

Tổng quan về Báo cáo Chất lượng Không khí Thế giới năm 2020

Trong một năm tràn ngập các biện pháp mạnh mẽ được tiến hành trên khắp thế giới để giảm sự lây lan của COVID-19, IQAir đã công bố Báo cáo Chất lượng Không khí Thế giới 2020 nhằm nâng cao nhận thức về ô nhiễm không khí – một kẻ giết người thầm lặng.

Báo cáo Chất lượng Không khí Thế giới 2020 (tải xuống báo cáo PDF) tổng hợp dữ liệu về PM2.5 từ 106 quốc gia, được thu thập từ các máy theo dõi của chính phủ trên mặt đất và mạng lưới các máy theo dõi chất lượng không khí phi chính phủ đã được xác thực và ngày càng phát triển do các tổ chức và cá nhân đóng góp nhằm học hỏi từ cơ sở dữ liệu về ô nhiễm không khí lớn nhất thế giới.

Note:  Chỉ những dữ liệu có tính khả dụng cao được sử dụng. Tuy nhiên, vì cả các trạm giám sát của chính phủ và phi chính phủ đều có mức độ sai sót (ngay cả sau khi xác thực dữ liệu cẩn thận), xếp hạng theo địa điểm (thành phố/quốc gia/khu vực) nên được coi là biểu hiện của các xu hướng hơn là giá trị tuyệt đối trong bảng xếp hạng.

Các thành phố lớn từ Báo cáo Chất lượng Không khí Thế giới năm 2020 được phân tích và lập bản đồ:

major cities world air quality map

Singapore (-25%), Bắc Kinh (-23%) và Bangkok (-20%) ghi nhận mức giảm phát thải PM2.5 lớn nhất từ dữ liệu mẫu. São Paulo (+ 5%), Los Angeles (+ 1%) và Melbourne (+ 1%) ghi nhận mức tăng PM2.5 nhiều nhất so với mức năm 2019 - cả ba vùng đều bị ảnh hưởng bởi các mùa cháy rừng nghiêm trọng, ảnh hưởng lớn đến mức PM2.5 trung bình hàng năm.

Phát hiện về quốc gia và khu vực

Trung Quốc

86% các thành phố của Trung Quốc có không khí sạch hơn năm trước, trong khi mức độ tiếp xúc PM2.5 tính theo năm theo dân số giảm 11%. Dù có sự tiến bộ này, Trung Quốc vẫn tiếp tục thống trị bảng xếp hạng 100 thành phố ô nhiễm nhất trên toàn cầu, với 42 thành phố đại diện. Hòa Điền, một ốc đảo sa mạc ở tỉnh Tân Cương, được xếp hạng là thành phố ô nhiễm nhất toàn cầu, với mức độ ô nhiễm cao hơn 11 lần so với chỉ tiêu của WHO về mức độ tiếp xúc ô nhiễm hàng năm (<10 μg/m3). Thành phố này cũng có mức PM2.5 trung bình tháng cao nhất trên toàn thế giới từ tháng 3 đến tháng 6, khi thời tiết thường làm tăng cường độ bão cát (với đỉnh điểm vào tháng 3 đạt trung bình 264,4 μg/m3).

Bắc Kinh đã có chất lượng không khí được cải thiện trong năm thứ 8 liên tiếp, với mức độ ô nhiễm không khí giảm 11% so với năm 2019. Ô nhiễm không khí vẫn là mối lo ngại nghiêm trọng ở thủ đô của Trung Quốc, với 58% số ngày trong năm vượt chỉ tiêu PM2.5 hàng ngày của WHO (<25 μg/m3).

Hàn Quốc

Không có thành phố nào của Hàn Quốc đạt được chỉ tiêu của WHO về mức độ tiếp xúc ô nhiễm PM2.5 theo năm (<10 μg/m3) vào năm 2020. Chỉ 5 (trong số 60) thành phố ở Hàn Quốc đáp ứng tiêu chuẩn theo năm ít nghiêm ngặt hơn của nước này về PM2.5 <15 μg/m3.

Mặc dù có mức độ ô nhiễm cao trong thời gian dài, Hàn Quốc đã ghi nhận chất lượng không khí được cải thiện đáng kể vào năm 2020, với mức độ tiếp xúc với PM2.5 tính theo trọng số về dân số giảm 21%. Tuy nhiên, những cải thiện này phần lớn là do các biện pháp ngắn hạn nhằm giảm sự lây lan của COVID-19 và hạn chế phát thải của nhà máy than trong những tháng mùa đông ô nhiễm.

Cần có chính sách dài hạn và những thay đổi trong hành vi của con người để tiếp tục giảm mức PM2.5 tại Hàn Quốc.

Ấn Độ

Ấn Độ đã ghi nhận thấy chất lượng không khí được cải thiện rõ rệt vào năm 2020 mặc dù vẫn phải trải qua mức ô nhiễm cao gây nguy hiểm với những hậu quả nghiêm trọng về sức khỏe. Mọi thành phố ở Ấn Độ đều ghi nhận chất lượng không khí được cải thiện so với năm 2018 trở về trước, trong khi 63% số thành phố đã có những cải thiện trực tiếp so với năm 2019. Tuy nhiên, Ấn Độ tiếp tục nổi bật ở vị trí đầu bảng xếp hạng các thành phố ô nhiễm nhất với 22 trong số 30 thành phố ô nhiễm nhất trên toàn cầu. Năm 2020 là một năm có tình trạng đốt rác nông nghiệp đặc biệt nghiêm trọng, một phương thức bất hợp pháp nhưng phổ biến khi những người nông dân đốt rác thải từ cây trồng sau khi thu hoạch. Việc đốt trang trại ở Punjab tăng 46,5% so với năm 2019. Những tháng ô nhiễm nhất ở Delhi tương ứng với mùa đốt rác nông nghiệp, kéo dài từ tháng 10 đến tháng 12. Trong những tháng này, mức độ tiếp xúc ô nhiễm trung bình thường vượt quá chỉ tiêu theo năm của WHO (10 μg/m3) hơn 14 lần.

Mỹ

Mặc dù các biện pháp giãn cách xã hội đã làm giảm lượng khí thải từ phương tiện cơ giới — một trong những nguồn phát thải PM2.5 hàng đầu ở Mỹ — mức độ tiếp xúc ô nhiễm không khí trung bình trên toàn nước Mỹ vào năm 2020 cao hơn so với năm 2018 và 2019. 38% các thành phố của Mỹ không đạt được các chỉ tiêu của WHO về mức độ tiếp xúc PM2.5 theo năm vào năm 2020, so với tỷ lệ 21% vào năm 2019 và 20%vào năm 2018. Mức độ ô nhiễm dạng hạt trầm trọng hơn ở Mỹ có tương quan với các mùa cháy rừng ngày càng nghiêm trọng cũng như việc rút lại các quy định về môi trường và thiếu việc thực thi Đạo luật Không khí sạch. Một mùa cháy rừng kỷ lục đã dẫn đến mức độ ô nhiễm không khí vào mùa hè và mùa thu tăng cao ở hầu hết các thành phố của Mỹ. Trong tháng 9 năm 2020, các thành phố của Mỹ chiếm 77 vị trí trong số 100 thành phố ô nhiễm nhất thế giới về PM2.5 tính theo trung bình tháng. 35 thành phố trong các thành phố này nằm ở California, 35 ở Oregon và 7 ở Washington.

Trung và Nam Á

Nam Á là khu vực ô nhiễm nhất thế giới, với 37 trong số 40 thành phố ô nhiễm nhất trên toàn cầu. Các quốc gia ô nhiễm nhất trong khu vực có nhiều thành phố có chỉ số US AQI trung bình ở mức “Không lành mạnh” (> 55,5 μg/m3) hoặc kém hơn:

  • Bangladesh: 80% các thành phố
  • Pakistan: 67% các thành phố
  • Ấn Độ: 32% các thành phố

Chỉ có 3 thành phố trong khu vực đạt được chỉ tiêu về mức độ tiếp xúc ô nhiễm PM2.5 theo năm (<10 μg/m3):

  • Dambulla (Sri Lanka)
  • Sanandaj (Iran)
  • Digana (Sri Lanka)

Cũng như mọi khu vực khác trên toàn cầu (ngoài Bắc Mỹ), Trung và Nam Á đã ghi nhận sự cải thiện về chất lượng không khí vào năm 2020. 25 thành phố ô nhiễm nhất trong khu vực này (có dữ liệu chất lượng không khí lịch sử) đã ghi nhận những cải thiện trực tiếp từ năm 2019 hoặc những cải thiện tổng thể trong 4 năm qua.

Đông Nam Á

Ô nhiễm không khí vẫn là một vấn đề nghiêm trọng mà khu vực Đông Nam Á phải đối mặt: chỉ 10,8% các thành phố tại đây có chất lượng không khí đáp ứng các chỉ tiêu về mức độ tiếp xúc PM2.5 theo năm do WHO đặt ra. Dù phải chịu gánh nặng liên tục về y tế, 70% các thành phố ở Đông Nam Á đã ghi nhận chất lượng không khí được cải thiện vào năm 2020. Các thành phố không ghi nhận được sự cải thiện trực tiếp so với năm 2019 chủ yếu nằm ở miền bắc Thái Lan, nơi hứng chịu lượng khói thải lớn từ mùa đốt rác nông nghiệp.Các thủ đô Jakarta (39,6 μg/m3) và Hà Nội (37,9 μg/m3) một lần nữa được xếp hạng cao hơn so với Bắc Kinh vốn nổi tiếng ô nhiễm (37,5 μg/m3) vào năm 2020.

Xu hướng toàn cầu

Các biện pháp đối phó với COVID-19 đã giúp cải thiện chất lượng không khí ở 84% quốc gia

Các biện pháp cách ly xã hội và thay đổi hành vi của con người nhằm đối phó với sự lây lan của vi rút corona mới nhìn chung đã khiến không khí trong lành hơn vào năm 2020. Sự cải thiện về chất lượng không khí so với năm 2019 đã được ghi nhận ở 84% các quốc gia (tính trọng số theo dân số thành phố) và 65% các thành phố toàn cầu.5

Những cải thiện chất lượng không khí đáng kể nhất đã được ghi nhận trong giai đoạn cách ly xã hội đầu tiên, khi các quốc gia trên thế giới ban bố các biện pháp giãn cách xã hội tương đối nghiêm ngặt nhằm ngăn chặn vi rút.

Các thành phố có mức PM2.5 trung bình cao hơn và mật độ dân số đông hơn có xu hướng ghi nhận mức giảm PM2.5 đáng kể nhất từ các biện pháp cách ly xã hội chống COVID-19. Ví dụ: Delhi (-60%), Seoul (-54%) và Vũ Hán (-44%), tất cả đều ghi nhận sự sụt giảm đáng kể trong thời gian cách ly xã hội tương ứng so với cùng khoảng thời gian đó vào năm 2019. Los Angeles có mức PM2.5 giảm 31% trong thời gian cách ly xã hội cũng như đạt kỷ lục về chuỗi thời gian liên tục có chất lượng không khí đáp ứng các chỉ tiêu về chất lượng không khí của WHO (<10 μg/m3).

Thông thường, những cải tiến ban đầu này chỉ tồn tại trong thời gian ngắn. Vào cuối năm 2020, sự phục hồi trong ngành công nghiệp và giao thông đã dẫn đến mức giảm trung bình theo năm nhỏ hơn:

  • Delhi: -15%
  • Seoul: -16%
  • Vũ Hán: -18%
  • Los Angeles: + 15%

Để tách rời tác động của những thay đổi do vi rút corona gây ra đối với chất lượng không khí, Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí Sạch (CREA) đã áp dụng phương pháp “hiệu chỉnh thời tiết” cho tập dữ liệu của báo cáo. Việc điều chỉnh đã loại bỏ ảnh hưởng của thời tiết đối với các mức PM2.5 ghi nhận được.

Thời tiết có thể tác động lớn đến mức PM2.5 ghi nhận được bằng cách tác động đến cách ô nhiễm đông tụ (tích tụ và rơi xuống đất), phân tán và biến đổi sau kết quả của các phản ứng hóa học.

Mặc dù tác động của thời tiết đến tập dữ liệu là khác nhau giữa các thành phố, nhưng số liệu "khử thời tiết" đã tạo ra bức tranh rõ ràng hơn về những thay đổi thực sự về mức PM2.5 từ năm 2019 đến năm 2020. Đây có thể là kết quả của các biện pháp giãn cách xã hội chống COVID-19, chính sách về ô nhiễm không khí mới hoặc xu hướng thay đổi trong hành vi của con người.

Khí hậu thế giới thay đổi tác động đến tần suất và mức độ nghiêm trọng của các đợt ô nhiễm cao

Báo cáo Chất lượng Không khí Thế giới 2020 cho thấy mối tương quan giữa khí hậu thay đổi trên thế giới và cả tần suất và mức độ nghiêm trọng của các đợt ô nhiễm cao.2020 cùng với năm 2016 là hai năm nóng nhất được ghi nhận.6Đồng thời, các sự kiện ô nhiễm liên quan đến khí hậu, chẳng hạn như cháy rừng và bão cát, đã phá vỡ kỷ lục từ California và Nam Mỹ đến Serbia và Úc.

Những đợt ô nhiễm khiến mức độ ô nhiễm tăng đáng kể này thường kéo theo nhiều kết quả xếp hạng “thành phố ô nhiễm nhất” trong khu vực:

  • Ở Đông Á, Hòa Điền (Trung Quốc) được xếp hạng là thành phố ô nhiễm nhất khu vực và trên toàn cầu phần lớn do ảnh hưởng của bão cát.
  • Ở Bắc Mỹ, mùa cháy rừng nghiêm trọng nhất trong 18 năm qua tại khu vực đã khiến các thành phố nhỏ vùng rừng như California, Oregon và Washington thống trị bảng xếp hạng ô nhiễm nhất, với Yosemite Lakes (37,8 μg/m3) đứng đầu bảng (trung bình hai tháng — tháng 9 và tháng 10 — có chất lượng không khí được EPA Hoa Kỳ đánh giá là “không tốt cho sức khỏe”).
  • Ở châu Đại Dương, các thành phố ô nhiễm nhất trong khu vực, trong đó có Albury, Canberra,và Goulburn đều bị ảnh hưởng nặng nề bởi cháy rừng ở Úc. Kết quả là, các thành phố này đã có mức PM2.5 trong tháng 1 cao hơn 10 lần so với mức trung bình lịch sử của tháng.

Ngoài việc tác động lớn đến chất lượng không khí, cháy rừng còn gây ra hiệu ứng nhà kính trên diện rộng làm biến đổi khí hậu, đóng vai trò làm tăng khả năng xảy ra các vụ cháy rừng nghiêm trọng tiếp theo. Việc giảm lượng khí thải do con người gây ra, chẳng hạn từ việc sản xuất và sử dụng nhiên liệu hóa thạch, có thể giúp giảm mức độ ô nhiễm không khí và làm chậm lại tốc độ biến đổi khí hậu.

Khả năng tiếp cận dữ liệu về chất lượng không khí theo thời gian thực vẫn còn hạn chế ở châu Phi, châu Mỹ Latinh và Tây Á

Hoạt động giám sát chất lượng không khí toàn cầu đã phát triển nhanh chóng trong những năm gần đây. Từ năm 2018, số lượng các trạm quan trắc chất lượng không khí đã tăng hơn 289%, trong khi số quốc gia có ít nhất một trạm quan trắc đã tăng 33%. Những cải thiện về cơ sở hạ tầng giám sát chất lượng không khí này là nhờ các mạng lưới giám sát của chính phủ được mở rộng hoặc thành lập mới cũng như sự đóng góp đáng kể của các công dân toàn cầu và các tổ chức phi chính phủ. Dù có những thành tựu này, việc giám sát chất lượng không khí vẫn còn thiếu hụt ở nhiều quốc gia và khu vực, khiến rất nhiều người dân không có được thông tin cần thiết để giải quyết vấn đề ô nhiễm và đưa ra những quyết định lành mạnh hơn. Châu Phi, châu Mỹ Latinh và Tây Á có mạng lưới quan trắc thưa thớt nhất trên toàn cầu. Các cảm biến chất lượng không khí chi phí thấp được hiệu chuẩn và xác thực cẩn thận mang đến cơ hội thu hẹp khoảng cách thông tin một cách nhanh chóng. Những cảm biến này có thể được triển khai với ít nguồn lực hơn và không cần chính phủ cho phép, hiện cung cấp dữ liệu về chất lượng không khí duy nhất cho:

  • Andorra
  • Angola
  • Campuchia
  • Latvia
  • Oman
  • Qatar
  • Senegal
  • Quần đảo Virgin thuộc Mỹ
  • Ukraina



Nguồn bài viết

[1] Tổ chức Y tế Thế giới. (2018). 9/10 người trên toàn thế giới đang hít thở không khí ô nhiễm, tuy nhiên số quốc gia hành động đang tăng lên. https://www.who.int/news/item/02-05-2018-9-out-of-10-people-worldwide-breathe-polluted-air-but-more-countries-are-taking-action

[2] Law T. (ngày 15 tháng 1 năm 2021). 2 triệu người đã chết vì COVID-19 trên toàn thế giới. Time. https://time.com/5930111/2-million-covid-19-deaths/

[3] Ngân hàng Thế giới. (ngày 8 tháng 9 năm 2916). Các ca tử vong do ô nhiễm không khí khiến kinh tế toàn cầu tốn 225 tỷ USD. https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2016/09/08/air-pollution- deaths-cost-global-economy-225-billion

[4] Hiệp hội Tim mạch Châu Âu. (ngày 27 tháng 10 năm 2020). Nghiên cứu ước tính việc tiếp xúc với ô nhiễm không khí làm tăng số ca tử vong do COVID-19 lên 15% trên toàn thế giới. https://www.escardio.org/The-ESC/Press-Office/Press-releases/study-estimates-exposure-to-air-pollution-increases-covid-19-deaths-by-15-world

[5] Hoa Kỳ có mạng lưới giám sát chất lượng không khí lớn nhất, lớn hơn hai lần so với mạng lưới lớn thứ hai ở Trung Quốc. Các địa điểm ở Hoa Kỳ có xu hướng đạt chất lượng không khí kém hơn vào năm 2020 do mùa cháy rừng kỷ lục xóa đi tác động của việc giảm PM2.5. Kết quả là, tỷ lệ các thành phố trên toàn cầu được cải thiện về chất lượng không khí nhỏ hơn tỷ lệ trung bình của quốc gia tính theo dân số.

[6] Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Hoa Kỳ (NASA). (ngày 14 tháng 1 năm 2021). Phân tích của NASA cho thấy năm 2020 là năm ấm nhất được ghi nhận. https://www.nasa.gov/press-release/2020-tied-for-warmest-year-on-record-nasa-analysis-shows

Báo cáo về chất lượng không khí thế giới 2020

Tải xuống PDF

Hãy cập nhật thông tin và tải xuống ứng dụng về chất lượng không khí miễn phí của chúng tôi

yellow star ratingyellow star ratingyellow star ratingyellow star ratinghalf yellow star ratingĐược đánh giá 4.8

Dự báo ô nhiễm không khí, cảnh báo ô nhiễm và nhiều tính năng khác để giúp bạn lập kế hoạch cho ngày của mình và tự bảo vệ trước ô nhiễm không khí

Liên kết tải xuống ứng dụng AirVisual trên App StoreLiên kết tải xuống ứng dụng AirVisual trên Google PlayLiên kết tải xuống ứng dụng AirVisual trên Android

Kết nối với IQAir

Đăng ký nhận bản tin của chúng tôi