Konsensus saintifik yang sangat kukuh menurut lebih daripada 99.9 peratus kajian semakan rakan sebaya adalah jelas – perubahan iklim adalah nyata dan berpunca daripada aktiviti manusia (1). Perubahan iklim mengakibatkan peningkatan banjir, gelombang haba pada tahap rekod, taufan yang lebih kuat, dan musim kebakaran hutan yang lebih panjang serta lebih ekstrem, yang semuanya memberi kesan langsung kepada kesejahteraan kita (2)(3)(4).
Perubahan iklim diramalkan akan membawa kesan jangka panjang yang memusnahkan terhadap kesihatan dan keselamatan manusia. Kesan serantau yang dikemukakan oleh Panel Antara Kerajaan mengenai Perubahan Iklim termasuk (5):
- perubahan mendadak ekosistem
- kepupusan spesies
- pengurangan litupan salji
- risiko banjir kilat yang lebih tinggi
- pengurangan hasil pertanian bagi populasi yang semakin bertambah
- gelombang haba yang lebih sengit dan berpanjangan
- peningkatan kemarau
Apakah kaitan antara pencemaran udara dan perubahan iklim?
Pemacu utama perubahan iklim ialah pencemaran udara yang disebabkan oleh pelepasan metana dan pembakaran bahan api fosil, iaitu pencemaran udara fasa gas. Kedua-dua bahaya alam sekitar ini saling berkait rapat dan mesti ditangani bersama.
Akibat perubahan iklim amat buruk dan keperluan untuk tindakan mitigasi adalah mendesak. Oleh sebab kaitan antara pencemaran udara dan perubahan iklim telah terbukti dengan jelas, adalah penting untuk memahami interaksi kompleks antara bahan pencemar dan persekitaran kita, bagaimana ia membawa kepada perubahan iklim, dan apa yang boleh dilakukan untuk menanganinya.
Bahan pencemar utama yang menjejaskan kualiti udara yang buruk dan perubahan iklim
Perbezaan antara gas rumah hijau dan bahan zarah
Bahan pencemar udara hadir dalam dua keadaan fizikal: pepejal, iaitu bahan zarah, dan bahan pencemar fasa gas. Bahan pencemar fasa gas, seperti gas rumah hijau (GHG), terdiri daripada metana, oksida nitrogen, dan karbon dioksida. Bahan pencemar gas ini memasuki atmosfera Bumi pada kepekatan yang belum pernah berlaku sebelum ini, menyebabkan sistem iklim planet kita berubah.
Apabila gas rumah hijau menyerap radiasi, ia juga memerangkap haba matahari dan menghalangnya daripada keluar ke angkasa lepas. Ini mewujudkan kesan rumah hijau; kesannya adalah seperti selimut yang membaluti Bumi, memerangkap haba dan menyebabkan planet menjadi semakin panas (6).
Yang penting, banyak bahan pencemar udara yang signifikan seperti PM2.5 bukanlah gas – ia ialah zarah halus. PM2.5 ialah bahan pencemar zarah yang berukuran 2.5 mikron diameter atau kurang. Kimia yang berkaitan dengan PM2.5 tidak sedinamik dan seruap seperti bahan pencemar fasa gas. Namun begitu, pencemaran zarah boleh memudaratkan kesihatan manusia dengan serius. Malah, lebih 7 juta orang meninggal dunia setiap tahun terutamanya akibat pencemaran bahan zarah, kerana ia dikaitkan dengan peningkatan penyakit jantung dan paru-paru serta kesan kesihatan serius yang lain.
Disebabkan perbezaan ini, kebanyakan kerajaan menggubal undang-undang dan membangunkan dasar yang memisahkan pelepasan gas rumah hijau (juga dikenali sebagai pencemaran udara fasa gas) dan pencemaran udara bahan zarah.
Bagaimana pencemaran udara mempengaruhi corak cuaca
Suhu yang lebih panas menjejaskan tempoh dan keamatan gelombang haba , kekerapan kebakaran hutan, dan meningkatkan pencemaran udara. Peningkatan haba dan cahaya matahari menghasilkan kepekatan ozon yang lebih tinggi, iaitu gas yang terbentuk melalui gabungan sebatian organik meruap (VOC) dan oksida nitrogen yang bertindak balas secara kimia dengan cahaya matahari. Ozon pada paras tanah juga dipanggil jerebu asap. Ini berbeza daripada “lapisan ozon,” yang berada tinggi di atmosfera Bumi dan melindungi kita daripada sinaran berbahaya matahari (7).
Walaupun ozon pada paras tanah dengan sendirinya ialah bahan pencemar, haba turut memberi kesan tambahan dengan meningkatkan bahan pencemar zarah. Dengan mengeringkan tumbuhan dan tanah, haba tinggi meningkatkan peredaran habuk dan mewujudkan keadaan yang sesuai untuk kebakaran hutan. Seorang pekhemah yang cuai di hutan pedalaman atau sambaran petir boleh mencetuskan kebakaran besar, yang kemudian membawa asap merentasi ratusan atau ribuan batu.
Bolehkah pencemaran udara menjejaskan cuaca (meteorologi)?
Terdapat banyak cara pencemaran udara memberi kesan secara langsung kepada cuaca.
Kepekatan pencemaran zarah yang lebih tinggi boleh menjejaskan pembentukan awan. Apabila terdapat kepekatan sederhana bahan pencemar zarah, air memeluwap pada zarah-zarah tersebut. Awan menjadi lebih tinggi, lalu menghasilkan hujan yang lebih lebat, ribut petir dan kilat yang lebih kuat. Ini juga boleh mengubah corak hujan tradisional, dengan kemungkinan akibat yang besar (8).
Sebagai contoh, apabila sesuatu kawasan mengalami tempoh kemarau yang panjang dan tumbuh-tumbuhan menjadi kering, ribut boleh menyalakan semak. Selalunya sambaran petir yang mencetuskan kebakaran hutan, yang membawa kepada asap kebakaran hutan yang berbahaya dan bahan zarah.
Jika terdapat kepekatan pencemaran zarah yang melampau – seperti yang mungkin terdapat dalam asap – kepekatan tersebut boleh menghalang cahaya matahari dan menyejukkan permukaan bumi. Ini menghalang pembentukan dan perkembangan awan, sekali gus mengelakkan hujan daripada turun.
Ancaman berganda: Karbon hitam dan pencairan ais Artik
Bahan zarah itu sendiri boleh menjejaskan pemanasan global dalam pelbagai cara, bergantung pada komposisinya. Secara umum, zarah berwarna cerah akan memantulkan cahaya matahari menjauhi bumi dan menyejukkannya. Zarah gelap menyerap haba, lalu memberi kesan pemanasan. Sulfat dan nitrat ialah zarah cerah yang menyejukkan; karbon hitam menyerap haba.
Karbon hitam ialah sejenis pencemaran zarah yang berasal daripada pembakaran bahan api fosil dan biojisim, dan ia menyumbang kepada pemanasan dengan menyerap cahaya matahari. Ia boleh memberi kesan yang sangat negatif apabila ia mendap di atas ais Artik, yang mempercepatkan pencairan.
Dengan cara yang sama, semakin banyak ais Artik yang mencair, semakin sedikit kawasan putih yang wujud untuk memantulkan cahaya matahari dan haba menjauhi Bumi – jadi ini menyumbang dua kali ganda kepada pemanasan global.
Kedua-dua karbon hitam dan ozon memerangkap haba di atmosfera, lalu menyebabkan suhu global menjadi lebih panas.
Bagaimana Mengurangkan Pencemaran Udara Membantu Memerangi Perubahan Iklim
Taruhannya amat besar dalam usaha mengurangkan pencemaran udara dan mengurangkan kesan perubahan iklim. Pencemaran udara memberi kesan langsung kepada keupayaan kita untuk bernafas dan menjalani kehidupan yang sihat. Mengurangkan tahap keterukan perubahan iklim ialah kunci untuk mengekalkan planet yang lestari bagi generasi akan datang. Sains yang menghubungkan isu-isu alam sekitar ini memerlukan pendekatan yang menangani kedua-dua masalah pada masa yang sama.
Selalunya, pencemaran udara dan pelepasan gas rumah hijau berpunca daripada banyak sumber yang sama. Penyumbang utama kepada kedua-duanya termasuk pembakaran bahan api berasaskan karbon, iaitu pembakaran yang menghasilkan pelepasan kenderaan dan industri.
Kedua-dua isu ini selalunya boleh ditangani secara serentak dengan mengurangkan pelepasan berbahaya dan menurunkan jejak karbon kita.
Kita boleh mengurangkan jejak karbon kita pada peringkat peribadi dan melalui advokasi untuk kerjasama nasional dan antarabangsa dalam mengurangkan pelepasan karbon.
Banyak negara telah berikrar untuk memenuhi sasaran pengurangan pelepasan melalui perjanjian antarabangsa seperti Perjanjian Paris 2015 (9). Namun, kita juga tahu bahawa tiada negara di dunia yang memenuhi panduan terkini Pertubuhan Kesihatan Sedunia untuk mengurangkan purata tahunan kepekatan PM2.5 kepada 5 µg/m3 atau kurang (mikrogram per meter padu udara).
Sehingga negara-negara menetapkan dasar kebangsaan mereka dengan matlamat itu sebagai keutamaan, paras bahan pencemar zarah akan kekal melebihi paras yang selamat untuk kesihatan manusia – dan akan terus memberi kesan terhadap perubahan iklim.
Apa yang anda boleh lakukan hari ini
Kita masing-masing boleh berikrar untuk mengambil langkah bermakna untuk mengurangkan jejak karbon peribadi kita dalam pelbagai cara:
- Jika boleh, berjalan kaki ke kedai dan restoran berbanding menaiki kereta – atau berkongsi kereta.
- Apabila membeli kenderaan baharu, pilih kenderaan cekap bahan api, hibrid atau elektrik.
- Pasang tenaga solar untuk rumah atau perniagaan anda.
Anda boleh memainkan peranan aktif dalam meningkatkan kesedaran tentang pencemaran udara dengan menyediakan komuniti anda dengan monitor kualiti udara kos rendah. Monitor kualiti udara boleh memaklumkan anda dan sesiapa sahaja yang mengikuti stesen anda apabila kualiti udara menurun di bawah piawaian selamat, sekali gus membolehkan anda mengambil tindakan segera seperti menutup tingkap, memakai topeng di luar rumah, atau menjalankan penulen udara berkecekapan tinggi.
Libatkan diri dalam komuniti anda
Terdapat langkah-langkah lain yang boleh anda ambil untuk meningkatkan kualiti udara dalam komuniti anda.
-
Sertai bengkel dan acara tempatan untuk mendidik orang lain tentang kepentingan mengurangkan pencemaran udara dan menangani perubahan iklim.
-
Libatkan diri dengan kumpulan atau inisiatif alam sekitar tempatan untuk mengurangkan pelepasan dan meningkatkan kualiti udara.
-
Schools4Earth: Berinteraksi dengan sekolah dan institusi pendidikan untuk menggabungkan program pendidikan alam sekitar seperti Schools4Earth, yang memperkasakan pelajar untuk mengambil tindakan terhadap perubahan iklim dan pencemaran udara.
Suarakan sokongan untuk perubahan
Perubahan bermula di rumah, tetapi anda juga boleh membantu meningkatkan kualiti udara pada skala yang lebih besar.
-
Serahkan petisyen kepada wakil anda untuk standard kebangsaan yang lebih ketat bagi paras PM2.5 dan pelepasan gas rumah hijau.
-
Sokong dasar yang bertujuan untuk mengurangkan pencemaran udara dan mengurangkan kesan perubahan iklim.
-
Perjuangkan perundangan yang mengehadkan pelepasan gas rumah hijau dan menggalakkan penggunaan sumber tenaga boleh diperbaharui.
Bagaimana tindakan individu membantu mendorong perubahan global
Tindakan individu secara kolektif boleh mendorong perubahan global yang ketara dengan mempengaruhi komuniti, syarikat, dan kerajaan untuk meningkatkan kualiti udara serta mengurangkan pelepasan gas rumah hijau.
Salah satu cara untuk secara langsung membantu meningkatkan kesedaran tentang kualiti udara adalah dengan berkongsi data kualiti udara secara terbuka. Pemantau kualiti udara menyediakan data masa nyata untuk meningkatkan kesedaran tentang sumber pencemaran setempat dan membolehkan tindak balas pantas terhadap kejadian kualiti udara yang buruk.
Penyumbang data kualiti udara boleh membantu jiran mereka memahami dengan lebih baik udara yang mereka hirup di seluruh dunia dengan:
-
Menyorot komuniti yang paling tercemar di Milwaukee.
-
Mendidik generasi seterusnya aktivis alam sekitar di Bangkok, Thailand.
-
Mengisi jurang pengetahuan tentang kualiti udara di Wilayah Volta, Ghana.
Kesimpulannya
Apabila kesedaran tentang kaitan antara pencemaran udara dan perubahan iklim semakin meningkat, menjadi semakin penting bagi penggubal dasar untuk menghubungkan sumber bersama bagi masalah ini dan mencari penyelesaian yang menangani kedua-dua isu mendesak tersebut.
Kita semua juga boleh membantu mencegah pencemaran udara dan perubahan iklim. Melalui pilihan individu dan advokasi kita, kita boleh mengurangkan pelepasan, membantu diri kita sendiri, dan membantu planet kita pada masa yang sama.
