Karbon dioksida

Apakah karbon dioksida?

Pada suhu bilik, karbon dioksida (CO₂) ialah gas tidak berwarna dan tidak berbau yang terbentuk daripada atom karbon dan oksigen. Sebagai gas keempat paling lazim yang terdapat dalam atmosfera bumi selepas nitrogen, oksigen, dan argon, CO₂ juga boleh berada dalam bentuk cecair atau pepejal. Dalam bentuk pepejal, CO₂ dikenali sebagai ais kering.¹

Karbon dioksida ialah bahagian semula jadi dalam kitaran karbon Bumi, iaitu peredaran karbon antara atmosfera, tumbuhan, haiwan, tanah, dan lautan. Manusia, haiwan, kulat, dan mikroorganisma menghasilkan CO₂ dan tumbuhan menyerapnya.

Walau bagaimanapun, aktiviti manusia sejak era perindustrian telah meningkatkan paras CO₂ dengan ketara dan mengubah kitaran ini, sekali gus mengurangkan keupayaan takungan karbon semula jadi seperti hutan untuk menyingkirkannya daripada atmosfera. Karbon dioksida kini paling dikenali sebagai gas rumah hijau utama yang dilepaskan melalui aktiviti manusia.

Dari manakah ia datang?

Karbon dioksida buatan manusia terutamanya dihasilkan melalui pembakaran bahan api fosil seperti minyak, arang batu, dan gas asli. Beberapa sumber utama pelepasan di seluruh dunia termasuk pengangkutan, industri, dan pembakaran bahan api untuk penjanaan elektrik serta pemanasan.

Karbon dioksida juga dihasilkan melalui sumber semula jadi seperti haiwan, gunung berapi, lautan, tanah, dan tumbuhan yang mereput.

Satu model yang mengkaji jejak karbon 13,000 bandar menunjukkan bahawa pelepasan sangat tertumpu dalam bilangan terhad bandar dan pinggir bandar yang makmur.² Sepuluh bandar teratas yang disenaraikan termasuk:

• Seoul, Korea Selatan
• Guangzhou, China
• New York City, A.S.
• Hong Kong SAR, China
• Los Angeles, A.S.
• Shanghai, China
• Singapore
• Chicago, A.S.
• Tokyo / Yokohama Jepun
• Riyadh, Arab Saudi

Bagaimanakah ia menjejaskan kesihatan anda?

Karbon dioksida boleh terkumpul di dalam bangunan jika bilik tidak mempunyai pengudaraan yang baik. Walaupun agak tidak toksik dan tidak mudah terbakar, CO₂ boleh menimbulkan beberapa kebimbangan kesihatan yang serius.³

Kepekatan CO₂ dalaman yang tinggi boleh menyebabkan:

• rasa lesu
• kekok
• gangguan emosi
• sakit kepala,
• kesukaran menumpukan perhatian
• pening
• muntah
• loya

Kepekatan yang lebih tinggi (contohnya, >5000ppm selama beberapa jam) boleh mencetuskan peningkatan kadar denyutan jantung, tekanan darah tinggi, atau, dalam kes yang melampau, koma, sesak nafas, dan sawan. Kekurangan oksigen yang berpanjangan juga boleh merosakkan organ secara kekal, termasuk jantung dan otak.

Aktiviti fizikal boleh mempercepatkan gejala.⁴

Apabila anda bersenam, badan anda menggunakan lebih banyak oksigen dan meningkatkan penghasilan karbon dioksida. Karbon dioksida beredar dalam aliran darah ke paru-paru, dan peredaran itu meningkat semasa bersenam untuk menghantar oksigen ke otot supaya otot dapat terus bergerak.

Kesan kesihatan tidak langsung juga boleh berpunca daripada sumbangan CO₂ terhadap perubahan iklim, yang diramalkan memberi kesan negatif terhadap kualiti udara dan dengan itu boleh memburukkan kesan kesihatan buruk yang dikaitkan dengan peningkatan bahan pencemar (seperti ozon dan pencemaran zarah).

Apakah kesan alam sekitar karbon dioksida?

Sebagai gas rumah hijau utama yang menyumbang kepada pemanasan global dan perubahan iklim, CO₂ membawa kesan alam sekitar yang ketara.

CO₂ ialah gas yang ‘memerangkap haba’, iaitu ia mengehadkan sinaran haba yang sampai ke Bumi daripada dipantulkan semula keluar. CO₂ dan gas rumah hijau lain menyumbang kepada “kesan rumah hijau”, dengan memerangkap semakin banyak haba dalam atmosfera Bumi dan bukannya memantulkan haba itu keluar.

Peningkatan suhu global boleh membawa akibat yang serius kepada planet dan alam sekitar kita. Beberapa akibat tersebut termasuk:

• paras laut meningkat
• peningkatan kemungkinan berlakunya kemarau dan kebakaran hutan
• kehilangan spesies dan kerosakan ekosistem.

Kesedaran tentang kesan alam sekitar yang dramatik dan negatif akibat peningkatan pelepasan karbon telah mendorong usaha global untuk cuba mengurangkannya. Dalam banyak kes, mengurangkan sumber pelepasan karbon (contohnya, pembakaran bahan api fosil) juga akan membantu mengurangkan tahap pencemaran udara ambien, kerana kedua-duanya sering dihasilkan daripada sumber yang sama.

Bagaimanakah anda boleh memantau CO₂ di rumah atau pejabat anda?

Monitor kualiti udara Siri IQAir AirVisual boleh mengukur pencemaran PM2.5 dan CO₂ yang boleh mengesan 400-10,000 ppm (bahagian per juta). Kedua-dua bahan pencemar boleh mencapai tahap tinggi di dalam bangunan.

Memantau kedua-dua bahan pencemar akan membolehkan anda mengimbangi tindak balas anda terhadap tahap PM2.5 dan CO₂ yang tinggi. Jika tahap CO₂ di dalam bangunan tinggi, anda mungkin mahu membuka tingkap. Udara luar boleh mencairkan dan mengurangkan pengumpulan bahan cemar.

Kualiti udara dalaman boleh merosot pada musim sejuk disebabkan pertukaran udara yang berkurangan, terutamanya di rumah cekap tenaga. Udara memasuki rumah melalui penyusupan atau pengudaraan. Penyusupan ialah aliran semula jadi udara ke dalam rumah, manakala pengudaraan ialah perubahan aliran udara yang lebih disengajakan. Membuka tingkap ialah cara pengudaraan semula jadi, tetapi terdapat empat kaedah mekanikal untuk menyediakan pengudaraan yang lebih baik kepada bangunan: 

• pengudaraan ekzos: selalunya kipas besar tunggal yang menolak udara keluar dari bangunan
• pengudaraan bekalan: terdiri daripada kipas dan saluran udara
• pengudaraan seimbang: sistem yang menggabungkan pengudaraan bekalan dan ekzos
• pengudaraan pemulihan tenaga: sistem yang memanaskan atau menyejukkan udara luar semasa ia masuk

Terdapat kos kewangan dan kos terhadap manusia akibat pencemaran udara. Untuk melihat bagaimana kos kesihatan dan ekonomi akibat pencemaran udara melebihi perbelanjaan pengurangan, lihat kaunter Kos Pencemaran Udara kami.