Apakah itu ozon?
Ozon (O3) ialah gas tidak berwarna hingga kebiruan yang terbentuk oleh sinaran ultraungu suria (cahaya matahari) dan molekul oksigen. Molekul ozon terdiri daripada tiga atom oksigen.1
Apakah perbezaan antara ozon aras tanah dan lapisan ozon?
Ozon aras tanah, yang juga dikenali sebagai ozon troposfera, ialah komponen utama dalam jerebu asap (smog).2,3
Ozon stratosfera, yang kadangkala dipanggil lapisan ozon, berlaku secara semula jadi di atmosfera atas. Ozon stratosfera membentuk lapisan perlindungan di atas Bumi dan menyerap sinaran ultraungu daripada matahari.
90 peratus daripada semua ozon di Bumi terdapat di stratosfera.
Oleh sebab ia merupakan bahan pencemar udara yang berpotensi toksik, banyak kerajaan mengawal selia ozon dalam usaha untuk mengurangkan paras ozon di aras tanah.
Dari manakah ozon berasal?
Ozon ialah bahan pencemar sekunder. Walaupun bahan pencemar lain dilepaskan terus ke udara oleh pelbagai sumber, ozon terhasil apabila cahaya matahari bertindak ke atas oksida nitrogen dan sebatian organik meruap (VOC) di atmosfera.
Apabila bahan pencemar ini bertindak balas dengan cahaya matahari, ia menghasilkan ozon aras tanah.
Sumber oksida nitrogen termasuk:4
- kenderaan bermotor
- loji janakuasa
- sumber pembakaran
- sambaran petir
- gunung berapi
- laut
- pereputan biologi
Sumber VOC termasuk:5
- kenderaan bermotor
- pembakaran kayu
- pelepasan industri
- loji kimia
- kilang penapisan
- pembersih dan pembasmi kuman
- cat, penanggal cat, varnis dan kemasan
- asap tembakau
- kebakaran hutan
Bagaimanakah geografi mempengaruhi ozon dan smog?
Pencemaran ozon sangat biasa berlaku di bandar lembangan yang padat penduduk dan dikelilingi gunung, seperti Los Angeles, California dan Mexico City, Mexico. Smog terperangkap di lembah bandar dan tidak mudah disebarkan oleh angin.6
Bandar seperti Stockton, Fresno, Bakersfield dan Visalia di Lembah San Joaquin, California mengalami paras ozon yang tinggi semasa musim panas yang panas dan kering. Kawasan yang sangat bergantung pada pertanian ini menghasilkan pelepasan oksida nitrogen daripada tanah yang boleh membawa kepada smog.7
Haba dan angin lemah menggalakkan pembentukan smog, apabila bahan pencemar seperti oksida nitrogen dan VOC bertindak balas dengan cahaya matahari untuk membentuk ozon aras tanah.
Analisis model statistik pada tahun 2016 yang diterbitkan dalam Geophysical Research Letters mendapati bahawa peningkatan gelombang haba musim panas berkemungkinan membawa kepada lebih banyak hari dengan paras ozon tidak sihat menjelang 2050.8 Model itu, yang mengunjurkan peningkatan ozon di Amerika Syarikat, menunjukkan bahawa lebih banyak hari dengan ozon tidak sihat berkemungkinan berlaku di Barat Daya dan Timur Laut.
Apakah kegunaan komersial ozon?
Ozon mempunyai beberapa kegunaan industri. Ini termasuk:9,10
- menulenkan udara dan air minuman
- rawatan sisa industri
- agen pembasmi kuman
- penggunaan minyak
- pelunturan dan lilin
- penghasilan bahan kimia lain
- kebersihan makanan
- meningkatkan jangka hayat simpanan buah-buahan dan sayur-sayuran
Pekerja industri di kilang kertas dan pulpa, loji rawatan air sisa, perikanan, serta di kawasan luar dengan tahap ozon yang tinggi boleh menghadapi risiko kesihatan akibat pendedahan kepada ozon.
Bagaimanakah ozon menjejaskan kesihatan anda?
Ozon pada paras tanah ialah perengsa pernafasan dan boleh memudaratkan kesihatan anda.11 Warga emas, kanak-kanak, bayi, individu yang menghidap asma atau penyakit paru-paru, serta mereka yang bersenam di luar mungkin lebih terdedah kepada kesan pendedahan ozon.
Ozon boleh menyebabkan beberapa gejala jangka pendek, termasuk:
• sesak nafas
• sakit ketika menarik nafas dalam-dalam
• iritasi paru-paru dan tekak
• semput dan batuk
Kesan pendedahan ozon yang lebih serius boleh merangkumi: 12
• peningkatan serangan asma
• pengurangan fungsi paru-paru
• kerosakan berterusan pada paru-paru selepas gejala reda
• menyebabkan penyakit pulmonari obstruktif kronik
Individu yang menghidap bronkitis, asma, atau emfisema mungkin mengalami gejala yang lebih teruk.
Satu kajian pada tahun 2020 mengenai pencemaran ozon ambien yang diterbitkan dalam Environment International mendapati bahawa pendedahan jangka pendek kepada ozon mengakibatkan peningkatan kemasukan ke hospital akibat radang paru-paru.13 Kajian itu menunjukkan bahawa hubungan antara radang paru-paru dan ozon adalah sangat kuat terutamanya dalam kalangan warga emas dan perokok.
Satu kajian pada tahun 2008 yang diterbitkan dalam Environmental Health Perspectives menentukan bahawa kanak-kanak kecil di Negeri New York yang kerap terdedah kepada tahap ozon yang tinggi mempunyai risiko lebih besar untuk dimasukkan ke hospital akibat asma berbanding kanak-kanak yang kurang terdedah.14
Satu lagi kajian yang diterbitkan dalam Environmental Health Perspectives pada tahun 2008 menentukan bahawa ozon di Southern California juga menyumbang kepada peningkatan kemasukan ke hospital akibat asma dalam kalangan kanak-kanak.15
Apakah kesan ozon terhadap alam sekitar?
Ozon boleh memberi kesan yang besar terhadap vegetasi yang sensitif. Kesan ini termasuk: 16
- gangguan terhadap keupayaan tumbuhan untuk menghasilkan dan menyimpan makanan
- kerosakan fizikal
- pertumbuhan yang perlahan
- kualiti habitat yang berkurangan
- perubahan kitaran air dan nutrien
- peningkatan kerentanan spesies tumbuhan sensitif terhadap penyakit, kerosakan akibat serangga, kesan bahan pencemar lain, dan bahaya akibat cuaca buruk
Beberapa spesies pokok sensitif terhadap ozon dan mungkin mengalami kecederaan atau pertumbuhan terbantut, termasuk:17,18
- black cherry
- quaking aspen
- ponderosa, loblolly, dan white pine
- red alder
- yellow dan tulip poplar
Ozon sukar diuruskan kerana penyebarannya yang meluas, kerumitan kimia ozon, dan cabaran dalam menentukan sejauh mana ozon menyumbang kepada pencemaran.19
Bandar-bandar di seluruh dunia berdepan cabaran pencemaran udara walaupun terdapat campur tangan kerajaan untuk mengurangkan bahan pencemar. Kualiti udara yang buruk memudaratkan manusia dan mewujudkan beban yang besar kepada ekonomi. Lawati kaunter Kos Pencemaran Udara kami dan ketahui bagaimana udara bersih boleh menyokong kualiti hidup yang lebih baik.
