Lebih daripada 260 juta orang di seluruh dunia hidup dengan asma, menjadikannya salah satu penyakit pernafasan kronik yang paling lazim. Bagi terlalu ramai orang, kualiti udara yang buruk merupakan risiko kesihatan harian.
Bagi sebahagian besar penduduk dunia, udara bersih masih sukar dicapai. Menurut Laporan Kualiti Udara Dunia 2025, hanya 14% daripada bandar yang ditinjau memenuhi garis panduan tahunan kualiti udara PM2.5 WHO sebanyak 5 μg/m³. Pendedahan kepada pencemaran udara mencetuskan serangan asma dan juga boleh meningkatkan risiko mendapat asma, terutamanya dalam kalangan kanak-kanak.
"Pendedahan kepada pencemaran udara mencetuskan serangan asma dan juga boleh meningkatkan risiko mendapat asma, terutamanya dalam kalangan kanak-kanak.”
Mengenal pasti bahan pencemar udara yang tidak kelihatan di puncanya merupakan komponen penting dalam melindungi kesihatan manusia. Walaupun pencemaran udara ialah kebimbangan kesihatan global, sesetengah bandar terjejas jauh lebih teruk berbanding yang lain. Tiga bandar utama menonjol kerana gabungan pencemaran udara berterusan, kesan kesihatan pernafasan yang didokumenkan, dan keadaan persekitaran yang boleh meningkatkan risiko asma.
3. Ulaanbaatar, Mongolia
Ulaanbaatar ialah ibu negara paling sejuk di Bumi, dan usaha untuk kekal panas di sana itulah yang menjadikan udaranya begitu berbahaya. Kira-kira 60% daripada 1.9 juta penduduk bandar itu tinggal di daerah ger, iaitu kawasan kejiranan kediaman yang luas di mana sesebuah isi rumah boleh membakar tiga hingga enam tan arang batu mentah dalam satu musim sejuk untuk bertahan pada suhu di bawah -20°C (1).
Inversi suhu musim sejuk kemudian memerangkap asap itu di atas bandar seperti penutup, menahannya dalam lapisan sedalam 500 hingga 800 meter (2). Tahap pencemaran yang terhasil amat mengejutkan. PM2.5 pada musim sejuk di Ulaanbaatar secara purata sekitar 114 µg/m³, iaitu beberapa kali ganda lebih tinggi daripada piawaian kebangsaan Mongolia sendiri (3).
"Satu kajian selama sepuluh tahun di Ulaanbaatar mendapati bahawa kemasukan pesakit asma pada musim sejuk adalah 2.6 kali lebih tinggi berbanding pada bulan-bulan panas.”
Asma mengikut jejak asap. Satu kajian selama sepuluh tahun merekodkan 8,283 kemasukan ke hospital akibat asma di Ulaanbaatar antara 2008 dan 2017 dan mendapati bahawa kemasukan pada musim sejuk adalah 2.6 kali lebih tinggi berbanding pada bulan-bulan panas. Setiap peningkatan 10 µg/m³ dalam PM2.5 meningkatkan risiko kemasukan akibat asma sekitar 3 hingga 4%. Asma bronkial kini lebih lazim di ibu negara berbanding di 21 wilayah Mongolia dan meningkat setiap tahun (4).
Kanak-kanak menanggung beban paling berat. UNICEF mendapati bahawa kanak-kanak di sebuah daerah yang sangat tercemar di pusat Ulaanbaatar mempunyai fungsi paru-paru 40% lebih rendah berbanding kanak-kanak yang tinggal di kawasan luar bandar Mongolia, dan sepanjang musim sejuk 2024–2025 seorang pakar pediatrik kanan melaporkan bahawa kemasukan akibat penyakit pernafasan hampir dua kali ganda berbanding tahun sebelumnya (5).
2. Delhi, India
Delhi ialah bandar utama paling tercemar di dunia pada tahun 2025, dengan purata tahunan kepekatan PM2.5 sebanyak 99.6 µg/m³. Bagi puluhan juta penduduk yang tinggal di sana, tempoh paling buruk berlaku setiap musim sejuk, apabila PM2.5 meningkat kepada kira-kira 200 µg/m³ dan stesen pemantauan di seluruh bandar merekodkan bacaan AQI melebihi 400, jauh dalam julat berbahaya (6).
Kenderaan menghasilkan kira-kira dua pertiga daripada pencemaran Delhi (7). Industri, habuk pembinaan dan kebakaran tapak pelupusan juga menyumbang kepada kualiti udara yang buruk. Kemudian setiap musim luruh, pembakaran tunggul padi di Punjab dan Haryana yang berdekatan menghantar gelombang asap ke bandar itu tepat ketika udara yang menyejuk memerangkapnya berhampiran permukaan tanah (8).
Kesan kesihatan menjadi paling ketara semasa episod pencemaran ini. Data kerajaan yang dibentangkan kepada parlimen India merekodkan lebih daripada 204,000 kecemasan pernafasan di enam hospital utama Delhi antara 2022 dan 2024, dengan lebih 30,000 pesakit memerlukan kemasukan ke hospital (9). Kemasukan berkaitan pernafasan meningkat sebanyak 15 hingga 20% semasa kejadian pencemaran teruk, dengan kanak-kanak, warga emas, pekerja luar, dan individu yang menghidap asma atau penyakit pulmonari obstruktif kronik (COPD) menghadapi risiko paling tinggi (10).
Walaupun terdapat piawaian kenderaan yang lebih ketat, sekatan pembinaan, dan kawalan bermusim, jerebu musim sejuk kekal sebagai krisis tahunan bagi ibu negara India (11).
1. Lahore, Pakistan
Lahore terletak kira-kira 400 kilometer ke barat laut Delhi dan berkongsi banyak cabaran pencemaran udara bermusim yang sama. Semasa musim sejuk, kedua-dua bandar ini kerap bergilir-gilir berada di kedudukan teratas dalam ranking pencemaran global.
Pada tahun 2025, Lahore ialah bandar utama kedua paling tercemar di dunia, dengan purata tahunan kepekatan PM2.5 sebanyak 88.9 µg/m³ (12). Kesesakan lalu lintas, pelepasan industri, relau bata, dan pembakaran sisa tanaman di daerah sekitarnya semuanya menyumbang kepada jerebu bandar ini, manakala inversi suhu musim sejuk memerangkap bahan pencemar berhampiran permukaan tanah selama beberapa hari pada satu-satu masa (13).
Bagi orang yang menghidap asma, kesannya adalah serius. Satu kajian terhadap 500 penduduk Lahore mendapati bahawa prevalens asma meningkat lebih daripada dua kali ganda semasa musim jerebu kemuncak, meningkat daripada 12.5% kepada 28.7%, manakala kemasukan ke hospital meningkat daripada 20 kepada 46 bagi setiap 1,000 orang. Doktor menggambarkan musim sejuk sebagai kecemasan kesihatan pernafasan, dengan kanak-kanak antara yang paling teruk terjejas apabila batuk teruk, semput, dan serangan asma menjadi semakin lazim. Beban ini paling berat ditanggung oleh komuniti berpendapatan rendah, yang akses kepada penulen udara, topeng berkualiti tinggi, dan langkah perlindungan lain selalunya terhad (14).
Di manakah lagi asma menjadi masalah?
Pencemaran ekstrem bukan hanya kisah Asia Selatan dan Asia Tengah. Data ranking 2025 IQAir menunjukkan lokasi bermasalah bagi penghidap asma di setiap rantau.
Amerika Utara
Tlaxcalancingo dan Saltillo, Mexico, kedua-duanya merekodkan kepekatan PM2.5 melebihi enam kali ganda garis panduan tahunan WHO pada tahun 2025, didorong oleh relau bata tradisional Puebla dan pembuatan berat di Saltillo.
Di A.S., tiga bandar paling tercemar Cudahy , East Los Angeles, dan Huntington Park semuanya terletak di tenggara Daerah Los Angeles, dikelilingi oleh trafik lebuh raya dan pengangkutan kargo pelabuhan, dengan udara hampir tiga kali ganda had selamat WHO. Namun, pencemaran hanyalah sebahagian daripada kisah asma: laporan Asthma Capitals 2025 oleh Asthma and Allergy Foundation of America menamakan Detroit sebagai bandar Amerika yang paling mencabar untuk didiami bagi penghidap asma, diikuti oleh Rochester dan Allentown, tempat di mana kadar prevalens asma, lawatan kecemasan, dan kematian bertambah seiring dengan kemiskinan serta jurang dalam penjagaan (15).
Di Kanada, musim kebakaran hutan yang mencatat rekod menyebabkan bandar utara Flin Flon dan Pinehouse menghirup udara hampir lima kali ganda had selamat; bagi Flin Flon, hampir tiga kali ganda parasnya sendiri pada tahun sebelumnya.
Eropah
Udara paling teruk di benua itu pada 2025 ialah di Iğdır, sebuah bandar di timur Turki yang mempunyai masalah Ulaanbaatar dalam skala lebih kecil, sebuah lembah yang dikelilingi gunung di mana inversi musim sejuk memerangkap asap daripada pemanasan arang batu, mendorong pencemaran kepada kira-kira tiga belas kali ganda had WHO.
Keadaan yang serupa menjejaskan beberapa bahagian Balkan, dengan Sarajevo menghirup udara hampir enam kali ganda had tersebut.
Afrika
N'Djamena, Chad dan Kinshasa, DRC kedua-duanya melebihi had sekitar sepuluh kali ganda, walaupun asap itu datang daripada sumber yang berbeza: debu Sahara dan bahan api biojisim di N'Djamena, pengeluaran arang dan pertanian tebang-bakar di sekitar Kinshasa. Dengan jumlah monitor kualiti udara yang agak sedikit di seluruh benua itu, gambaran sebenar berkemungkinan lebih buruk lagi.
Oseania
Oseania ialah rantau paling bersih di dunia pada 2025, walaupun masih terdapat kawasan yang terjejas oleh kualiti udara yang buruk dan di mana penghidap asma perlu berwaspada. Nelson dan Collie, masing-masing sebuah bandar lembah di New Zealand dan sebuah bandar arang batu di Australia, mendahului senarai pada lebih daripada dua kali ganda had selamat, sebahagian besarnya didorong oleh asap pembakar kayu pada musim sejuk.
Apa yang perlu dilakukan untuk mencegah serangan asma
Walaupun tidak selalu mungkin untuk mengelakkan pencemaran udara luar, penghidap asma mempunyai pilihan untuk mengurangkan pendedahan dan menurunkan risiko serangan asma.
- Semak keadaan udara sebelum keluar: Paras pencemaran berubah-ubah dengan ketara sepanjang hari, biasanya memuncak semasa trafik pagi dan petang serta pada malam yang sejuk dan tenang. Muat turun aplikasi kualiti udara percuma untuk mengetahui bila perlu memindahkan senaman ke dalam bangunan atau menjadualkan semula urusan.
- Pastikan udara luar kekal di luar: Tutup tingkap dan pintu semasa waktu pencemaran memuncak dan gunakan penulen udara berprestasi tinggi di dalam rumah, terutamanya di bilik tidur.
- Pakai pelitup muka pada hari yang teruk: Pelitup muka KN95 yang dipakai dengan kemas menapis zarah halus yang mencetuskan serangan.
- Jangan bersenam bersebelahan trafik: Kepekatan bahan pencemar adalah paling tinggi berhampiran jalan raya yang sibuk. Pilih taman dan jalan kecil, dan elakkan terus senaman luar apabila kualiti udara tidak sihat.
- Kekalkan pelan tindakan asma anda terkini: Dapatkan bekalan semula ubat sebelum musim jerebu bermula, bawa penyedut pelega, dan tanya doktor cara menyesuaikan rawatan apabila kualiti udara merosot.
-
Tambahkan kejiranan pada peta: Pemantau kualiti udara luar yang dikendalikan komuniti menyalurkan data hiper-tempatan ke platform global yang sama digunakan untuk artikel ini. Jadilah penyumbang data.
Kesimpulannya
Sama ada puncanya ialah asap arang batu di Ulaanbaatar, trafik di Delhi, atau pembakaran tanaman di sekitar Lahore, coraknya adalah sama: pencemaran meningkat, dan penghidap asma ialah golongan pertama yang merasakannya. Intervensi yang berkesan bermula dengan data kualiti udara yang boleh dipercayai dan tekanan awam yang terhasil daripadanya.
Bagi penghidap asma, mengetahui apa yang terkandung di udara hari ini bermakna kurang kejutan, kurang serangan, dan kurang lawatan ke bilik kecemasan. Mengawal pencemaran udara pada puncanya di bandar-bandar terbesar dunia dan mengekalkan pelan peribadi untuk hari-hari dengan kualiti udara yang buruk boleh membantu mengurus kualiti udara yang buruk bagi penghidap asma di mana-mana sahaja.
